HoReCa

Tłumaczenia kulinarne dla branży HoReCa: specyfika

Egzotyczne, niecodzienne dania, przygotowane według popularnych w innych częściach świata przepisów, rozpalają wyobraźnię nie tylko lubiących eksperymentować smakoszy, ale także ludzi, zajmujących się kulinariami zawodowo. Poznawaniem nowych smaków oraz aromatów można się zajmować na kilka sposobów, jednak z pewnością najciekawszym z nich jest samodzielne przygotowanie dania, znalezionego w ciekawej książce z przepisami. Jednak nie wszyscy kucharze są równocześnie poliglotami. Dlatego, żeby przetłumaczyć przepisy, autorzy oraz wydawcy zwracają się do tłumaczy. Odpowiedni tłumacz, specjalizujący się w tłumaczeniach kulinarnych, jest w stanie zachować sens instrukcji. On także potrafi skutecznie zapobiec nieoczekiwanym nieporozumieniom, związanym ze specyfiką kulinarnego przekładu.

Szybka nawigacja:

1. Nazwy potraw
2. Tłumaczenie przepisu
3. Zamiana składników
4. Typowe błędy tłumaczeniowe
5. Potrzeba tłumaczenia kulinarnego

Nazwy potraw

Pierwszym krokiem tłumacza podczas pracy nad egzotycznym przepisem jest przekazanie nazwy egzotycznego dania na obcy język. I tutaj trafiamy na tak zwane „schody”. Nazwy potraw mogą być oczywistą dla posługującej się językiem osoby grą słów, która nie będzie miała żadnego sensu przy tłumaczeniu dosłownym. Dlatego nieraz obowiązkowe może być dodanie przez tłumacza odpowiedniego wyjaśnienia, które wymaga pewnej wiedzy o kulturze, z której przepis pochodzi. Istnieje kilka możliwości tłumaczenia nazwy:

– Transliteracja – danie nazywa się tak samo, jak w kraju, z którego się wywodzi. Dostosowujemy tylko jego alfabetyczny zapis. Czasami tłumacz dodaje do tego jeszcze krótkie wyjaśnienie znaczenia słowa, w rezultacie czego generuje się od razu dwie nazwy: oryginalną oraz tę pochodzącą od gastronomów.

– Tłumaczenie dosłowne, niekoniecznie zrozumiałe dla odbiorcy tłumaczenia.

– Zmiana nazwy pod kątem dostosowania do obszaru kulturowego odbiorcy tłumaczenia.

Jako przykład nieporozumień wynikających z niedokładnego przełożenia nazwy dania można podać problematyczną dla Polaków nazwę popularnej na Wschód od Polski przekąski, którą jest pierog. Są to ciepłe bułeczki ze słodkim, owocowym nadzieniem. Ze względu na oczywiste skojarzenie z naszymi pierogami, w tym przypadku tłumacz będzie musiał przetłumaczyć nazwę potrawy tak, aby uniknąć skojarzenia z innym daniem.

Tłumaczenie przepisu

Przepis to niezmienna i powtarzalna instrukcja, która dokładnie informuje kucharza, w jaki sposób przerobić pewne składniki, żeby otrzymać konkretny, niezmienny rezultat. Tłumaczenia kulinarne przypominają tutaj pracę nad tekstem technicznym – niedokładność może zniweczyć cały sens. Trzeba również pamiętać, że w wielu krajach nazwy przypraw, sprzętu kuchennego czy nawet komponentów dania mogą się różnić. Dzieje się tak również w obrębie jednego kraju. Robiąc placki ziemniaczane, gospodyni domowa na Śląsku czy w Poznaniu będzie w przepisie szukać pyry, na Lubelszczyźnie czy Mazowszu kartofli, natomiast dla wielu polskich czytelników będą to po prostu ziemniaki. Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej w przypadku np. miar podziału w różnych krajach. Przepisy oraz obrabiane składniki mogą być wyrażane w litrach, uncjach (wiem, że tu mówiłeś coś o swojej zmianie), łyżeczkach stołowych czy szklankach. Tłumacz zobowiązany jest odpowiednio określić docelowych odbiorców tłumaczenia oraz dostosować konkretne niuanse pod ich kątem.

Zamiana składników

Czerpiąc garściami z egzotycznych przepisów, w pewnym momencie czytelnik natknie się na trudno dostępne dla niego składniki. Oczywiście, istnieje wiele dobrze zaopatrzonych supermarketów oraz specjalistycznych sklepów, gdzie można kupić praktycznie wszystko. Nie wyklucza to jednak faktu, że niektóre zioła czy przyprawy i tak trudno znaleźć. Wiele norweskich przepisów, skupionych głównie wokół owoców morza, zawiera narodowy przysmak – kiszony, fermentowany śledź bałtycki. Podczas tłumaczenia dla np. filipińskiego czytelnika bardzo szybko okaże się, że tę niewielką rybę, przygotowaną w taki sposób, po prostu nie uda się znaleźć lokalnie. Dlatego od tłumacza kulinarnego wymagana jest znajomość realiów kuchni, dla której tłumaczy dany przepis. Odpowiednio doświadczony specjalista będzie w stanie znaleźć zamiennik, który możliwie najbardziej będzie przypominał smak oryginalnego składnika. Specjalista, który z jakiejś przyczyny jest zmuszony zmienić składnik potrawy, powinien wcześniej uzgodnić to z wydawcą książki lub autorem przepisu. Czasami nie da się obejść bez pomocy ekspertów, którzy mogą służyć tłumaczowi swoją dogłębną wiedzą na temat lokalnej kuchni.

Typowe błędy tłumaczeniowe

Tłumacze, którzy nie zajmują się tematyką kulinarną, wykazują tendencję do popełniania kilku powtarzających się błędów. Wśród nich można wymienić:

– Nieprawidłowe rozumienie miar podziału, czego skutkiem jest podawanie składnikach np. w centymetrach zamiast mililitrach

– Słabe pojęcie o procesie przygotowania, przez co ważne momenty mogą być opuszczone, przetłumaczone niedokładnie lub nieprawidłowo.

– Dosłowne tłumaczenie nazw, które wywołują u czytelnika mylne skojarzenia.

– Nieprawdziwy opis rezultatu przygotowania – strony wizualnej oraz smakowej dania. Jest to szczególnie częste podczas tłumaczeń przepisów egzotycznych.

Podczas swojej pracy tłumacze kulinarni wspierają się nagraniami lub zdjęciami z przygotowania potrawy, korzystają też z fachowej literatury. Istnieją również przepisy przeznaczone dla doświadczonych kucharzy, które zakładają dogłębną znajomość danej kuchni lub wersji tłumaczonej potrawy.

Potrzeba tłumaczenia kulinarnego

Tłumaczenie maszynowe, nierzadko przydatne i ułatwiające pracę nad tekstem, nie zawsze jest w stanie odpowiednio interpretować kontekstu tłumaczenia. Jedynie żywy, doświadczony tłumacz będzie mógł dostosować nieuchwytne niuanse tłumaczenia kulinarnego.

Tłumacze kulinarni prowadzą zazwyczaj również inne działalności translatorskie. W przypadku pracy nad obszernymi tekstami jedynie współpraca całego zespołu profesjonalistów gwarantuje pożądaną jakość w krótkim terminie. Dzięki temu wydawca oraz autor książki mogą być pewni, że czytelnicy otrzymają najbliższą do oryginału informację.

Wiedzeni nowymi smakowymi doświadczeniami entuzjaści kuchni ciągle wymyślają nowe przepisy. Istniejące dania, przetłumaczone na inne języki, nierzadko są dla nich źródłem inspiracji. Nowe zebrania przepisów oraz pisma z odpowiednimi rubrykami, wydawane są do dziś i wymagają profesjonalnych tłumaczeń na inne języki.

HoReCa
Ocena: 5 (100%) na podstawie 2 ocen(y).

Rozmiar
Kontrast