Jakie są rodzaje dywanów?

Stoisz przed wyborem nowego dywanu i gubisz się w nazwach, materiałach i typach runa? Z tego artykułu dowiesz się, jakie są rodzaje dywanów, z czego się je produkuje i czym różnią się najpopularniejsze opcje. Dzięki temu łatwiej dobierzesz model pasujący do Twojego wnętrza i stylu życia.

Jak dzieli się dywany ze względu na materiał?

Na początku warto rozróżnić dwie główne grupy: dywany z włókien naturalnych oraz dywany syntetyczne. Od składu runa zależy komfort użytkowania, trwałość, a nawet sposób czyszczenia. Inaczej zachowuje się wełna, inaczej poliester, a jeszcze inaczej delikatny jedwab czy wiskoza.

Materiał wpływa także na izolację termiczną, pochłanianie wilgoci i to, czy dywan będzie przyjazny dla alergików. W mieszkaniach z małymi dziećmi często wybiera się inne tekstylia podłogowe niż w eleganckich salonach, gdzie dywan pełni głównie funkcję dekoracyjną.

Dywany naturalne

W tej grupie znajdziesz przede wszystkim dywany wełniane, bawełniane i jedwabne, ale także modele z juty, sizalu czy skóry. Wełna owcza – a czasem także sierść wielbłądów, lam albo kóz – daje runo sprężyste, ciepłe i odporne na zabrudzenia. Wełniany dywan dobrze izoluje od chłodu, wycisza pomieszczenie i pomaga utrzymać zdrowy mikroklimat, ponieważ pochłania nadmiar wilgoci i oddaje ją, gdy powietrze staje się zbyt suche.

Dywany bawełniane są lekkie, cienkie i bardzo przyjemne w dotyku. Łatwo je farbować, dlatego występują w szerokiej gamie kolorów i wzorów. Ich wadą jest mniejsza trwałość i szybsze zużycie, zwłaszcza w intensywnie użytkowanych wnętrzach. Dywany jedwabne i dywany z wysokiej jakości wiskozy przypominają się nawzajem: mają śliskie, połyskujące runo, są delikatne w dotyku i kojarzą się z luksusem. Jedwab naturalny świetnie sprawdza się w domach alergików, bo nie pyli i nie uczula, lecz wymaga bardzo ostrożnej pielęgnacji.

Dywany roślinne i skórzane

Coraz częściej pojawiają się w aranżacjach dywany z juty i dywany sizalowe. Oba rodzaje powstają z włókien roślinnych, są dość twarde i szorstkie, za to dobrze znoszą intensywne użytkowanie. Juta ma naturalny, lekko brązowy odcień i słabo się barwi, dzięki czemu świetnie pasuje do stylu boho, eko czy japandi. Sizal z kolei jest bardzo odporny na ścieranie i łatwy w czyszczeniu, dlatego sprawdzi się np. w korytarzu.

Osobną kategorię stanowią dywany skórzane – ze skóry owczej, bydlęcej lub egzotycznej. Zwykle nie mają klasycznego runa, więc bardziej przypominają matę niż typowy dywan. Budzą skrajne emocje, ale wciąż są obecne w ofertach producentów i często goszczą we wnętrzach w stylu rustykalnym albo loftowym.

Dywany naturalne uchodzą za produkty klasy premium – zapewniają komfort, dobrą izolację i często mają dłuższą żywotność niż wiele ich syntetycznych odpowiedników.

Dywany syntetyczne

Jeśli zależy Ci na łatwym czyszczeniu i niższej cenie, warto rozważyć dywany syntetyczne. Do najczęściej spotykanych włókien należą: polipropylen, poliester, poliamid (nylon), akryl oraz wiskoza zaliczana czasem do włókien sztucznych. Syntetyki dobrze znoszą wilgoć, nie odkształcają się tak łatwo i długo zachowują intensywne kolory, nawet w nasłonecznionych pomieszczeniach.

Dywany polipropylenowe są odporne na ścieranie, wilgoć i płowienie, a przy tym bezpieczne dla alergików. Modele heat set czy heat set frise mają dodatkowo uszlachetnione włókno, dzięki czemu przypominają wizualnie wełnę i są przyjemniejsze w dotyku. Dywany poliestrowe także bywają mylone z wełnianymi – są miękkie, elastyczne i nienasiąkliwe, więc dobrze sprawdzą się np. w salonie lub pokoju dziecka.

Akryl, poliamid i wiskoza

Dywany akrylowe izolują ciepło podobnie jak wełna i często ją imitują pod względem wyglądu. Są miękkie, dość wytrzymałe, odporne na pleśń i wilgoć, ale nie zawsze nadają się dla alergików. Gęste runo wymaga starannego czyszczenia, najlepiej metodą ekstrakcyjną, dlatego w razie większych zabrudzeń warto rozważyć profesjonalne pranie dywanów.

Dywany poliamidowe (nylonowe) słyną z bardzo wysokiej odporności na ścieranie, ugniatanie i intensywny ruch. Łatwo się je odkurza, dlatego często trafiają do korytarzy albo pokoi dzieci. Na koniec dywany wiskozowe – powstają z celulozy przetworzonej chemicznie, więc są czymś pomiędzy naturą a syntetykiem. Wiskoza jest gładka, lekko połyskująca i przewiewna, a dobrej jakości dywan wiskozowy potrafi być wyjątkowo trwały i efektowny wizualnie.

Jakie są rodzaje dywanów ze względu na runo?

Długość, wysokość i sposób wykończenia runa w ogromnym stopniu wpływają na wygodę użytkowania dywanu. Inny model wybierzesz do przytulnej sypialni, a inny do przedpokoju, w którym przewija się cała rodzina. W uproszczeniu można wyróżnić dywany gładkie, wycinane, z wysokim włosiem oraz bezrunowe.

Od typu runa zależy także sposób czyszczenia i to, czy w dywanie będzie gromadził się kurz. W domach alergików zazwyczaj sprawdzają się krótkie włókna i płaskie sploty, które łatwiej odkurzyć niż gęste, miękkie włosie.

Dywany gładkie i wycinane

Dywany z krótkim runem (zwykle 2–3 cm) to jeden z najbardziej uniwersalnych wyborów. Gładka powierzchnia ułatwia utrzymanie w czystości, co doceniają właściciele psów i kotów oraz rodzice małych dzieci. Wzór na takim dywanie powstaje głównie dzięki gęstości splotu i zestawieniu kolorów.

Ciekawą odmianą są dywany carvingowe, czyli modele o trójwymiarowej, wycinanej powierzchni. Runo ma różną wysokość, dzięki czemu uzyskuje się efekt przestrzennych wzorów 3D. Taki dywan mocno przyciąga wzrok i potrafi stać się główną dekoracją salonu albo sypialni.

Dywany typu shaggy

Jeżeli lubisz zanurzyć stopy w miękkim włosiu, wybór często pada na dywany shaggy. Mają one bardzo długie runo – nawet do 10 cm – i tworzą niezwykle przytulną, „puchatą” powierzchnię. Sprawdzają się w strefie wypoczynkowej, przy łóżku w sypialni lub w pokoju dziecka, gdzie podłoga ma być jak najbardziej miękka.

Problem pojawia się przy czyszczeniu. Długi włos łatwo zatrzymuje kurz, piasek i sierść zwierząt, a środki piorące w formie proszku mogą „gubić się” w gęstym runie. Domowe pranie takich dywanów jest trudne, dlatego często najlepszym rozwiązaniem okazuje się odkurzacz piorący albo profesjonalne pranie dywanów shaggy.

Dywany bezrunowe i cut&loop

W wielu wnętrzach pojawiają się dziś dywany tkane na płasko, nazywane też matami lub dywanami bezrunowymi. Mają twardą, szorstką powierzchnię i są praktycznie pozbawione klasycznego włosia. Dzięki temu łatwo je odkurzyć, nie gromadzą tak dużo kurzu i dobrze znoszą intensywne użytkowanie, np. w kuchni czy przedpokoju.

Inną ciekawą grupą są dywany typu cut&loop. Łączą one włókna cięte z pętelkowymi, co pozwala tworzyć fantazyjne wzory i faktury. Runo ma różną długość i gęstość, przez co wizualnie przypomina nieco dywan carvingowy, ale jest bardziej zróżnicowane w dotyku.

Wysokość runa wpływa nie tylko na wygląd, ale także na akustykę pomieszczenia, komfort chodzenia i łatwość odkurzania.

Jak powstają różne rodzaje dywanów?

Podział według metody wykonania jest równie istotny jak materiał i runo. W sklepach znajdziesz dywany tkane ręcznie, dywany maszynowe oraz dywany tuftowane. Każda z tych technologii ma inne koszty, trwałość i możliwości wzornicze.

Znajomość sposobu produkcji przydaje się także przy ocenie jakości. Dywan z drobnymi asymetriami i ręcznie wiązanymi frędzlami to zwykle zupełnie inny produkt niż równo utkany model z fabryki, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie.

Dywany tkane ręcznie

Ręczne tkanie dywanów – na krośnie lub bez niego – to wciąż żywa tradycja w takich krajach jak Iran, Pakistan, Indie, Turcja czy Chiny. Dywany orientalne tworzone w ten sposób mają bardzo misterne wzory, często inspirowane lokalną kulturą i historią regionu. Każdy egzemplarz jest w zasadzie niepowtarzalny.

Co ciekawe, w dywanach tkanych ręcznie można dostrzec lekkie asymetrie zarówno w kształcie, jak i we wzorze. Frędzle są przedłużeniem osnowy, a nie doszytym dodatkiem. Ręczna praca wymaga czasu i doświadczenia, dlatego takie dywany są znacznie droższe niż maszynowe, ale uchodzą za inwestycję na lata.

Dywany maszynowe

Dywany tkane maszynowo powstają na dużych maszynach tkackich, które zapewniają idealną powtarzalność splotu. Gotowy produkt wygląda „jak spod linijki” – jest idealnie prosty, z równymi krawędziami i symetrycznym wzorem. Frędzle, jeśli występują, doszywa się już po utkaniu.

Ich ogromną zaletą jest cena i łatwa dostępność. Maszynowe dywany znajdziesz w niemal każdym rozmiarze, stylu i kolorze. Z reguły mają prostsze wzornictwo i mniej złożoną kolorystykę niż ręcznie tkane kobierce, ale za to możesz je szybko dopasować do aktualnej aranżacji wnętrza.

Dywany tuftowane

Trzecim ważnym typem są dywany tuftowane. Powstają na tkaninie usztywniającej, zazwyczaj beżowej lub kremowej. Włókna wprowadza się w podkład za pomocą specjalnego pistoletu tuftującego, a następnie utrwala od spodu warstwą lateksu lub innego spoiwa.

Dywany tuftowane łączą wysoką jakość z ceną niższą niż w przypadku dywanów ręcznie tkanych. Dzięki tej technice można tworzyć zarówno proste, jak i bardzo dekoracyjne wzory, łącznie z modnymi motywami 3D czy nieregularnymi kształtami.

Jak dobrać dywan do pomieszczenia?

Wybór konkretnego rodzaju dywanu zależy od kilku czynników: przeznaczenia pomieszczenia, intensywności ruchu, obecności alergików oraz stylu aranżacji. Inne wymagania ma salon, inne pokój dziecka, a jeszcze inne korytarz narażony na częste zabrudzenia z zewnątrz.

Dobrze jest spojrzeć na dywan nie tylko jak na dekorację, lecz także jak na materiał użytkowy. Warto przeanalizować, jak dana tkanina znosi odkurzanie, wilgoć, tarcie mebli oraz promienie słoneczne, które z czasem mogą odbarwiać delikatne włókna.

Przy wyborze dywanu do poszczególnych stref domu możesz kierować się takimi wskazówkami:

• do salonu sprawdzą się wełna, poliester, polipropylen lub wiskoza z krótkim lub średnim runem,
• w sypialni przy łóżku wiele osób wybiera dywany shaggy lub miękką wełnę,
• w pokoju dziecka lepiej postawić na syntetyk łatwy w czyszczeniu, np. polipropylen lub poliamid,
• do korytarza i przedpokoju praktyczne będą dywany bezrunowe, sizalowe lub płasko tkane.

Gdy zależy Ci na dopasowaniu materiału do sposobu użytkowania, pomocne będzie porównanie najpopularniejszych grup:

Jeśli w domu mieszkają alergicy, lepiej wybierać dywany antystatyczne, które nie elektryzują się i nie przyciągają tak intensywnie kurzu. W tej roli dobrze wypadają m.in. wełna, niektóre syntetyki (np. polipropylen) oraz dywany płasko tkane.

Jak dbać o różne rodzaje dywanów?

Każdy rodzaj dywanu wymaga innego podejścia do pielęgnacji. Naturalne tekstylia podłogowe bywają bardziej wrażliwe na wysoką temperaturę i agresywne detergenty. Syntetyki z kolei lepiej znoszą mocniejsze środki czyszczące oraz intensywne odkurzanie.

Bez względu na materiał podstawą jest regularne odkurzanie i okresowe trzepanie, które usuwa zanieczyszczenia z głębszych warstw runa. W przypadku dywanów z długim włosiem oraz wełnianych kobierców dobrym rozwiązaniem bywa co jakiś czas oddanie ich do profesjonalnej pralni.

Dla poszczególnych włókien można przyjąć kilka ogólnych zasad pielęgnacji:

1. wełnę pierz w letniej lub zimnej wodzie i używaj delikatnych detergentów,
2. poliestry i polipropyleny dobrze reagują na czyszczenie odkurzaczem piorącym,
3. akryl najlepiej czyścić metodą ekstrakcyjną, szczególnie przy gęstym runie,
4. wiskozę pierz w wodzie do ok. 50°C i stosuj środki o neutralnym pH.

Źle dobrany sposób prania może spowodować sfilcowanie, skurczenie lub odbarwienie runa. W dywanach wełnianych i shaggy zbyt gorąca woda szybko niszczy strukturę włókien. Z kolei intensywne szorowanie dywanów bawełnianych lub wiskozowych potrafi osłabić przędzę i skrócić ich żywotność.

Regularne odkurzanie, delikatne wywabianie plam i okresowe pranie sprawiają, że dywan zachowa kształt, kolor i miękkość przez wiele lat.